Esther Kooiman

Wie de meest sexy vegetariër van Nederland is, blijft een open vraag. Welke Nederlandse vegetariër in de meeste pornofilms heeft meegespeeld, is dat niet. Zara Whites is het bekendste alias van de promiscue schoonheid Esther Kooiman, die in de jaren 1990 zo’n 25 harde en een veelvoud aan softpornofilms inblikte. Kooiman leidde een erg woelig en avontuurlijk leven, gaande van schoolverlater en Amsterdams prostituee via pornoster in de VS tot huisvrouw en uiteindelijk zelfs kandidate voor een kleine groene partij in Frankrijk. De inmiddels veertigjarige Kooiman trok zich in 2001 definitief terug uit de pornoindustrie en leeft nu samen met haar liefdevolle echtgenoot en twee zoontjes in een landelijk gehucht nabij Parijs. De voorbije jaren wist ze opnieuw enige naam te maken, ditmaal als Franse tv-persoonlijkheid en deels als milieu- en dierenrechtenactiviste. Door haar mediagenieke uiterlijk en haar sappige levensverhaal geraakt ze makkelijker aan zendtijd dan menig ander militant.

De dilemma’s van een gemengd gezin
Zo werd vorige zomer in het culinaire programme C trop bon op France2 een half uur gewijd aan de keukenbeslommeringen van haar gezin. Esther is getrouwd met Max Spincer, een amateur de viande eerste klas. De man heeft wortels in het eiland Réunion en heeft zijn maaltijden graag traditioneel: pikant en samengesteld rond grote brokken vlees. In de aflevering zien we hem goedgemutst fronzen bij het bakkend rubber (seitan) van zijn echtgenote. De twee zoontjes zijn vrij om te kiezen uit welke pan ze mee-eten. Het gezin krijgt een voedingsdeskundige en een chefkok over de vloer. Met een kruidige croque ananas met linzenvinaigrette gevolgd door
een dessert van aardbeisaté wordt de familie verenigd rond een gezamenlijk avondmaal. De voedingsdeskundige doet zijn best om Max en de kijkers duidelijk te maken dat vegetarisch en zelfs veganistisch eten perfect gezond kan zijn, de chef mag van de lekkerbekkende mama en zoontjes elke dag wel terugkomen.

Toen de carrière van Zara Whites als pornoster op haar einde liep, was ze presentatice van een erotisch programma op een Franse commerciële zender. Ze praatte er de zwoele fragmenten aan elkaar en maakte reportages over sympathieke travestieten, SOA’s en versiertechnieken. Na enkele jaren onderbreking is ze nu op de Franse zenders een graag geziene bijzitter bij vlotte praatprogramma’s in de stijl van De Laatste Show. In die programma’s wordt nog geregeld gespeeld met haar reputatie: Zara die toont hoe je een lolly likt op zijn sensueelst, of – nuttiger informatie voor onze lezers – hoe je op suggestieve wijze een sojapuddinkje kan opslurpen. In één sketch speelt ze een milieubewuste huisvrouw die een wonderwasmiddel heeft ontdekt: met een Indische notensoort krijg je op biologisch verantwoorde wijze alle vlekken weg! Waarop een acteur met tulband het vuile kledingstuk begint op te boenen met zijn ferm uit de kluiten gewassen testikels. ‘Oh wat is het mooi wit!’ faket eco-Zara Whites extatisch.

Mijn dochter is prostituee
Esther Kooiman groeide op in het dorp Gravondeel, nabij Dordrecht en Rotterdam. Als kind droomde ze van het podium en begon met schooltoneel: ‘Ik beeldde me vaak in dat ik op tv kwam, waarschijnlijk om mijn grijze bestaantje in technicolor te kunnen zien.’ Toen ze veertien was, verloor haar vader zijn baan en kwam het gezin een hele tijd financieel en emotioneel onder druk te staan. Tot haar puberjaren was ze een goede leerling, maar ze zou uiteindelijk zonder diploma de school verlaten. Hoewel het knappe tienermeisje steeds meer bekijks had, was ze verlegen en had ze amper zelfvertrouwen. Op haar negentiende werd ze erg ruw ontmaagd. Naar eigen zeggen raakte Esther kort daarna geobsedeerd door seks en liet ze zich door de ene jongen na de andere versieren om haar zelfvertrouwen op te krikken en haar hongerige zintuigen te bevredigen.

Op haar eenentwintigste hield ze na weer eens bissen de school voor bekeken en ging ze samenwonen met haar toenmalige vriendje. Ze probeerde voor een inkomen te zorgen via baantjes als serveuse en secretaresse. Toen die relatie stukliep en ze financieel aan de grond zat, ging ze akkoord om te poseren voor naaktfoto’s. Kooimans grootste wensen waren onafhankelijk worden en de wereld verkennen. Na twee jaar rondvrijen met tientallen jongens voelde ze bovendien weinig remmingen om ook voor geld met mannen te slapen. ‘Prostituee is een legale baan in Nederland, je krijgt het zelfs voorgesteld via sommige interimbureaus!’ zegt Kooiman.
Werken op wallen, ze zag er geen graten in. Haar biografie leest vervolgens als een vlucht vooruit, weg van een bezwaard verleden, geprakte aardappelen en armtierige baantjes. Op naar een glinsterende toekomst in nachtclubs, een nacht gevuld met rijke adonissen, wilde seks en cocaïne.

Eind jaren 1980 is Esther te vinden in alle schimmige hoeken van West-Europa: prostituee in Amsterdam, toplessdanseres voor een Italiaanse tv-show, minnares van een Italiaanse baron, dure escorte in Parijs. ‘Ik kickte op seksuele experimenten. Ik hield ervan een man naast me te hebben. Ik amuseerde me.’ De cocaïne zorgde er meteen voor dat er van de financiële onafhankelijkheid nooit wat in huis kwam. Aan hoeveel mannen ze zich ook
verkocht, ze had altijd geld te weinig

Pornotriootje
In Parijs ontdekte ze een nieuwe bron van inkomsten: Penthouse, Hustler en Playboy. Kooiman heeft gedurende de jaren 1990 in ongeveer elk Westers blootblad gestaan. Voor een van die fotosessies belandde ze in de VS en daar nam ze een eerste pornofilm op. Dat was zo’n meevaller dat ze onder de artiestennaam Zara Whites meteen de hoofdrollen kreeg in films zoals House of Dreams en As dirty as she wants to be. Ze draaide er twee jaar mee in de industrie en ontwikkelde een voorkeur voor SM- en lesbische films. Op een Amerikaans pornofilmfestival kreeg ze een prijs voor het Beste Pornotriootje van 1991. Ook via het goed verkopende boek Ma vie et mes fantasmes (1992) kreeg Whites een rol in de seksuele fantasie van anderen. Nadat ze terugkeerde naar Europa won ze ook daar een prijs, ditmaal als Beste Buitenlandse Actrice op de Franse pornoscène.

Vanaf 1992 speelt ze een prominente rol in de softpornoserie Joy voor de Franse zender M6. ‘Het scenario ging over een topmodel dat allerlei avonturen beleefde in alle hoeken van de wereld. Ik wilde zo graag reizen, dus zei ik ja’, vertelt Kooiman. De VS, Rusland, Hong Kong, Egypte: Joy komt zowat overal ter wereld klaar. Esther blijft hardcore werken, maar doet enkel nog aan lesbische scènes mee. Zo complexloos als ze seks beleeft, zo moeilijk had ze het tot dan met de liefde. Met nota bene een Italiaans pornoacteur had ze toen privé voor het eerst een liefdesrelatie die vele jaren standhield.

Renaissance
Nadat ze in 1999 haar huidige echtgenoot Max Spincer ontmoette, begon een geleidelijke bewustwording en afkeer van haar oude persona. Ze was ditmaal smoorverliefd, trouwde, vestigde zich in Frankrijk en vroeg later ook de Franse nationaliteit aan. Ze wilde enkel nog werken als erotische presentatrice en brak uiteindelijk in 2001 definitief met de seksindustrie. Haar verleden als pornoactrice bleef wel nog erg aanwezig: ‘Toen ik aanvankelijk terug op tv kwam, ging het altijd over seks. Zodra ik het over iets anders had, werd dat uit de montage geknipt. Ik werd niet serieus genomen.’ Maar haar eerste zoontje werd geboren en het gezinsgeluk hield stand. De Franse belastingsdienst kwam aankloppen en heeft haar sindsdien niet meer met rust gelaten. Ten gevolge van miljoenenfraude van haar ex-manager bleef ze met onbetaalbare schulden zitten. De autobiografie Je suis Zara Whites mais je me soigne (2006) was een verdere poging om het met haar verleden op een akkoord te gooien. De reputatie is een last en het oordeel van anderen vaak hard. Ze wilde misverstanden de wereld uithelpen, eerlijk haar woelige leven vertellen en dan het verdere oordeel aan de lezer laten. Het leest alsof het hele avontuurlijke leven haar overkwam en ze het geamuseerd liet gebeuren. Na het boek was ze de schaamte eindelijk voorbij. Ze verklaarde Whites dood en Esther weer springlevend.

Zara Ecolo
Na anderhalf decennium uitspattingen volgde een serieuze draai naar ascese. Ze raakt na het lezen van enkele ecologische boeken overtuigd van de noodzaak om te consuminderen. Ze was naar eigen zeggen het type dat de asbak uit het autoraam kieperde en afval sorteren als een pesterij van vadertje staat beschouwde. Na een geleidelijk bewustwordingsparcours is ze braafjes gaan sorteren, gestopt met roken en vegetarisch en zoveel mogelijk biologisch gaan eten. Goed eten beschouwde ze voortaan als meer dan aangename maagvulling, het was ook van belang waar het vandaan kwam. Die afkomst had ze voortaan liefst vrij van pesticiden en bloedvergieten. ‘Ik zou liegen als ik zei dat ik vlees niet lekker vond, want ik vond het heerlijk. Maar ik voelde me hypocriet. ‘Dieren zijn geen wandelende lekkere hapjes. Ze hebben ook gevoelens!’ Ik wilde geen dierenleed meer eten.’ De lederen zweepjes en bottinen zijn dan wel verdwenen, de zuiveli s gebleven. Maar de ex-playmate Kooiman is nu een lieve en braaf geklede huisvrouw, die vrolijk grapt dat ze wel weet hoe ze voor haar copines végétaliennes moet koken.

Inmiddels Frans staatsburger, was ze voor de parlementsverkiezingen in 2007 ook actief voor La France en action, een kleine groene splinterpartij. Als lid van de commissie dierenwelzijn valt ze te bekijken in houterige campagnespotjes van de partij. Het bezorgde de partij meteen een hoop kritiek, want een ex-pornoster op de lijst, wordt de politiek dan niet helemaal een lachertje? Zelf was ze allerminst verbaasd. ‘Door mijn verleden in de seksindustrie zijn veel mensen a priori niet bereid om naar mij te luisteren’. Dat is jammer, want de vele mensen die tegen het establishment stemmen omdat ze hunkeren naar rechtvaardigheid en de passiviteit en inefficiëntie van het landsbestuur beu zijn, konden een valabel alternatief vinden in het verhaal La France en action. Veel prille vegetarische info haalde ze van het internet en de frustratie dat haar ideeën nooit ernstig werden genomen, bracht haar er enkele jaren eerder al toe om een weblog te beginnen onder de noemer Zara Ecolo. ‘Ik ben die blog begonnen om alles te tonen wat buiten beeld bleef. Zonder die blog hadden mensen de persoon achter Zara Whites nooit leren kennen.’ En zonder was Esther misschien nooit meer terug te voorschijn gekomen vanachter haar imago.

Folteren is een Europese traditie
Complexen over een beetje naakt heeft ze ook in haar hernieuwde gedaante niet. Voor PETA Frankrijk lag ze - naar het evenbeeld van de lappen vlees in de supermarkt - als shockerend stuk mensenvlees naakt in een witte kuip verpakt in folie op de straatstenen van Parijs. ‘Dieren zijn geen wandelende lekkere hapjes. Ze hebben ook gevoelens en willen ook graag lang leven.’ Om deze stelling te ondersteunen, liep Esther voor PETA Nederland door de winkelstraten van Rotterdam, enkel gekleed in een slipje en met een slagersdiagram op haar lijf geschilderd. Ze nam in Frankrijk ook deel aan de jaarlijkse acties van Semaine Mondiale pour la Liberation des Animaux de Laboratoires, tegen dierproeven. Voor het Comité Radicalement Anti-Corrida, dat sinds 1991 in Frankrijk actief is tegen stierengevechten, kwam ze vorige zomer in het Franse journaal aan het woord. Naar aanleiding van een protestactie tegen stierengevechten in het Franse Dax, vat ze hun en haar standpunt samen: ‘We hebben nu een wet die het folteren van dieren verbiedt, behalve in het geval van culturele tradities. Ten eerste is stierenvechten geen Franse, maar een Spaanse traditie. Ten tweede is het een show van macht en bloed en lijden. We zijn in vergelijking met de middeleeuwen een meer beschaafde samenleving en daar hoort  kicken op dierenleed niet meer in thuis.’

Esther Kooiman heeft haar plek weer gevonden en ze zorgt ervoor dat er in Frankrijk over seks én dierenrechten wordt gepraat.

Dit artikel verscheen in EVA Magazine 31, herfst 2008.