Soja: goed of slecht?

wrapper2

wrapper

Wat is soja?

Soja behoort tot de peulvruchten en wordt al heel lang gegeten in Azië in de vorm van tofu, tempeh, sojasaus en miso. Nu zit het ook in alternatieven voor melk en yoghurt en in vleesvervangers. Soja bevat enerzijds hoogwaardig eiwit en veel vezels en anderzijds nauwelijks verzadigde vetten en geen cholesterol, maar ook geen calcium. Soja is een belangrijke leverancier kalium, magnesium, koper, mangaan en is zelfs de belangrijkste bron van isoflavonen in onze voeding.

Isoflavonen zijn stoffen die qua structuur vergelijkbaar zijn met lichaamseigen oestrogeen, maar met een zwakkere werking. Heel wat vermeende positieve en negatieve gezondheidseffecten van soja worden toegedicht aan deze isoflavonen. Er is dan ook heel wat onderzoek gedaan naar de invloed van isoflavonen op verschillende ziekten zoals borstkanker en prostaatkanker.

Minder risico op borst- en prostaatkanker?

Heel wat studies hebben het verband onderzocht tussen borstkanker en soja. Bij Aziaten kan een hoge inname van soja en borstkanker gelinkt worden aan een lager risico op borstkanker. Dit werd echter niet teruggevonden bij westerlingen. Volgens latere studies kan het positieve effect toegeschreven worden aan een voldoende grote inname van soja als kind en adolescent. Hieruit concluderen het American Institute for Cancer Research en het Wereld Kanker Onderzoeksfonds dat soja het borstkankerrisico niet verhoogt en mogelijk verlaagt.

Ook vrouwen die borstkanker gehad hebben, hoeven soja niet aan de kant te schuiven. Soja doet volgens studies het risico op hervallen niet stijgen. Dagelijks 1 of 2 producten consumeren op basis van soja, is geen probleem. Bij de mannen werden ook studies uitgevoerd om te onderzoeken of er een verband is tussen prostaatkanker en soja. Isoflavonen ter preventie of tijdens de behandeling van prostaatkanker hadden geen of een klein gunstig effect. Er is meer onderzoek nodig om te weten of soja het risico op prostaatkanker verlaagt of de ziekte afremt.

Menopauze en vruchtbaarheid

Voor andere hormoongerelateerde kwalen zoals menopauzale klachten bij vrouwen en vruchtbaarheidsklachten bij mannen werd het verband met soja onderzocht. Er is geen uitsluitsel over de gunstige impact van isoflavonen op opvliegers. Ook later onderzoek levert tegenstrijdige besluiten op, waardoor claims voorlopig niet aanvaard kunnen worden. Zo ook voor de spermakwaliteit, die volgens heel beperkt onderzoek, niet significant slechter zou worden door isoflavonen. Er is duidelijk meer onderzoek nodig.

Schildklier, cholesterol en geheugen

Studies naar het effect van soja op de schildklierwerking zijn eveneens tegenstrijdig. Er is meer onderzoek nodig naar de invloed van isoflavonen bij mensen met een lage joodstatus die een verhoogd risico hebben om te weinig schildklierhormoon aan te maken.

Latere studies geven geen relevant gunstig verband tussen soja en slechte cholesterol. Wat de vermeende negatieve invloed van soja op het geheugen betreft, blijkt er geen oorzakelijk verband te zijn. In meerdere klinische studies bij vrouwen na de menopauze naar de impact van soja op het geheugen, bleek er zelfs eerder een positief effect te zijn. Ook hier is meer onderzoek nodig.

Conclusie

Voor- en tegenstanders van soja halen dus geen van beide hun grote gelijk. Soja is geen superfood, maar er is ook niet aangetoond dat het kanker of schildklier- en vruchtbaarheidsproblemen veroorzaakt. Er is nog veel meer onderzoek nodig. Soja heeft echter wel een goede voedingswaarde en hoort thuis in een gezonde voeding.

Kies voor sojaproducten die zo weinig mogelijk bewerkt zijn en die zo weinig mogelijk fytinezuur bevatten. Dat fytinezuur zit in granen en peulvruchten en heeft een negatieve impact op de opname van onder meer calcium, zink, ijzer en magnesium. Door de bereidingswijze bevatten alternatieven voor melk en yoghurt op basis van soja, net als tofu en tempeh, minder fytinezuur dan sojabrokken en vegetarische sojaburgers en –reepjes.

Wil je meer lezen over soja? Ontdek het hier.

25/01/2017