Minder plastic, meer vis in de zee

wrapper2

wrapper

#MeiPlasticvrij

Onze oceanen verstikken langzaam maar zeker in plastic. Doorheen de jaren kwamen tot 5 triljoen stukken in het water terecht, jaarlijks stijgt de balans met gemiddeld 8 à 9 miljoen ton. #MeiPlasticvrij roept consumenten op zelf actie te ondernemen door geen producten in wegwerpplastic te kopen. Dat is een belangrijke eerste zet in de richting van gezondere oceanen. Maar als we écht iets voor de vissen willen betekenen, moeten we ook de grootschalige visvangst in vraag durven te stellen.

Plastic als wegwerpproduct

De aarde betaalt vandaag de prijs voor de revolutie die plastic in de jaren ‘50 gekend heeft. Traditioneel wordt het materiaal gewonnen uit fossiele brandstoffen. Het biedt een goedkope en flexibele oplossing om een brede variëteit van producten efficiënt te kunnen bewaren, transporteren en beschermen. De keerzijde werd pas veel later ontdekt.

Van de massa plastic afval wordt 90% nooit gerecycleerd. Door ze te dumpen nabij de waterkant of riolering drijft het mee naar grotere watervlakten via water en wind. Ondanks het feit dat industrielanden meer afval produceren per persoon, vormt plasticvervuiling een groot probleem in ontwikkelingslanden waar geen efficiënte afvalverwerking op punt staat. Maar liefst 86% van het afval in de oceaan is afkomstig uit Azië, gevolgd door Afrika met 8%. In Europa zijn het vooral de toeristische landen Turkije en Spanje die slecht scoren.

Microplastics

60 tot 70% van het plastic zinkt uiteindelijk naar de zeebodem waar het verder afbreekt. Het drijvende gedeelte valt dan weer uiteen onder invloed van zon, waterstroming, wind en warmte. Wanneer ze een grootte van kleiner dan 5 mm bereiken, spreekt men van microplastics. Door hun grootte gaat hun effect veel dieper. Het deel dat wegzakt in de bodemlagen, gaat in competitie met planten voor koolstofbronnen en verstoort hun groeibasis. Het overblijvende deel mengt zich in met plankton en wordt ingeslikt door zeedieren. Op de 144 organismen waarin tot nu toe microplastics werden aangetroffen, komt meer dan de helft uiteindelijk op ons bord terecht. Vooral schelp- en schaaldieren stapelen een hoge hoeveelheid microplastics op, omdat zij water filteren om te kunnen ademhalen.

Visvangst

Ook de visvangst draagt in grote mate bij tot de plasticsoep. Hoewel eenduidige cijfers ontbreken, wordt geschat dat 10% tot 40% van het plastic in zee afkomstig is van de visindustrie. De Great Pacific Garbage Patch, de grootste drijvende plasticpoel ter wereld (zo groot als Frankrijk) bestaat voor 46% uit achtergebleven visnetten en andere restanten van de visindustrie.

Verdwaalde visnetten verstrengelen vissen, schildpadden en zeezoogdieren, beter bekend als ‘‘ghost fishing’. Naar schatting komen op die manier jaarlijks 650 000 zeedieren om het leven, omdat ze vast komen te zitten in de netten of omdat ze microplasticdeeltjes inslikken.

Overbevissing

Maar het is niet enkel de plasticsoep die het visbestand ernstig bedreigt. Jaarlijks wordt 90 tot 100 miljoen ton vis uit onze oceanen gehaald. Uit een studie van de bekende marinebioloog Daniel Pauly blijkt dat het visbestand zo sterk gedaald is dat 70% van alle soorten wereldwijd volledig verdwenen of sterk uitgeput zijn, en dat vissen uit onze oceanen dreigen te verdwijnen tegen 2048.

Dat komt onder andere door het probleem van de ‘bijvangst’: vissoorten en andere zeedieren die ongewenst mee gevangen worden tijdens het vissen. Bijna 40% van alle vis die gevangen wordt, is bijvangst en wordt (bijna) dood of zwaar gewond terug in zee geworpen. Bij sommige soorten vis (zoals garnalen) staat 1 kilo vangst gelijk aan 5 tot 20 kilo ongewenste bijvangst.

Oplossingen

De oplossingen om de oceanen te redden zijn dus meervoudig. Wereldwijd worden opruimacties georganiseerd om het gros van plastic op stranden en oceanen weg te halen. Denk maar aan de Ocean Clean Up, wat binnen 5 jaar de helft van het oceaanafval te lijf gaan. Ook kleinere acties baten zoals de nationale Clean Up Days.

Ook een mentaliteitsverandering is nodig om af te stappen van een wegwerpmaatschappij die een gigantische berg plasticafval oplevert. De laatste jaren zijn op dat vlak grote stappen voorwaarts gezet. De bewustwording groeit, verpakkingsvrije winkels zijn in opmars en herbruikbare tassen nemen de bovenhand. Ook Europa lanceerde recent de richtlijn om ‘single use’-plastic tegen 2021 te bannen.

Tot slot moeten we ook verder durven te kijken dan het plastic. Minder vis op ons bord, betekent meer vis in de zee. Enkel zo kan het evenwicht in de oceanen op termijn weer volledig herstellen.

Meer lezen

Minder vis op je bord

Houd je van de smaak, maar wil je toch liever minder vis eten? Bekijk dan onze receptencollectie 'Diep in de Zee'. Je zal versteld staan hoe eenvoudig je vissmaak kan nabootsen!

Het magische ingrediënt hiervoor is zeewier. Lees alles over de soorten en toepassingsmogelijkheden van deze 'groente uit de zee' in dit artikel.

29/05/2019

Verticale tabs