wrapper

Als ouder wil je je kind uiteraard de best mogelijke voeding geven. Eigenlijk verschilt de succesformule voor een gezonde vegetarische voeding niet zo veel van een omnivore voedingswijze. Alle baby's drinken enkel melk tijdens de eerste maanden van hun leven en hun eerste vaste voedsel bestaat uit fruit, groenten en granen. Tot de leeftijd van ongeveer 6 à 8 maanden zijn alle baby's vegetarisch.

Borstvoeding
Moedermelk is het enige voedsel dat een baby nodig heeft tijdens de eerste 4 tot 6 maanden. Moedermelk is er om te voorzien in alle behoeften van een menselijke baby, net zoals de melk van andere zoogdieren ideaal is voor hun jongen. Moedermelk zorgt voor immuniteit en verzekert dat de baby precies die voedingsstoffen krijgt die hij of zij nodig heeft.
Als de baby niet of slechts deels gevoed kan worden met moedermelk, dan is commerciële zuigelingenvoeding het alternatief. Deze producten zorgen voor een normale groei en ontwikkeling.
Koemelk of plantaardige "melksoorten", zoals soja-, rijst-, haver- of amandelmelk hebben, zelfs als ze verrijkt zijn, niet alle voedingsstoffen in de juiste hoeveelheden om te voorzien in de behoeften van de baby. Voor het eerste levensjaar mag je dus niet op dergelijke producten vertrouwen.

In commerciële zuigelingenvoeding op basis van koemelk is het eiwit normaal gezien behandeld om de vertering gemakkelijker te maken en zijn er een aantal vitamines en mineralen toegevoegd die in gewone koemelk ontbreken.
Baby's die koemelk krijgen, kennen een snellere groei dan kinderen die borstvoeding krijgen. Kinderen die borstvoeding kregen, volgen niet dezelfde groeipatronen als baby's die zuigelingenvoeding kregen, om het even of het nu gaat om koemelk of sojamelk.

Vast voedsel
Het is aan te raden om met vast voedsel te beginnen rond de leeftijd van 4 à 6 maanden. Dat vast voedsel zorgt voor bijkomende energie en voedingsstoffen zoals eiwitten, ijzer en zink, die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van je baby. Best is om nieuwe producten één voor één te introduceren, met ten minste drie tot vier dagen ertussen, om allergische reacties te kunnen observeren en om na te gaan hoe goed het voedsel verteerd wordt.
Doorgaans krijgen baby's hun eerste vaste voedsel in de vorm van fruitpapjes. Een heel rijpe peer of banaan is een goede keuze om mee te beginnen, aangezien die rijk zijn aan ijzer en koolhydraten en makkelijk verteerd worden. Je kunt later ook appels, bessen, mango, enz. proberen.

IJzerrijke voeding
Gepureerde pruimen en abrikozen worden goed verteerd. Je kunt ook gedroogde vijgen, pruimen, rozijnen of dadels gebruiken, geweekt in water en fijngemalen. Als je met ijzer verrijkte granen wil gebruiken, begin met hypoallergeen graan, zoals rijst of gerst. Later kan je andere soorten proberen zoals haver, rogge, maïs en tarwe.

Fruit en groenten
Pureer vast voedsel met moedermelk, vruchtensap of water. Probeer zoete aardappelen, pompoen en wortelen; experimenteer verder met andere gekookte groenten. Sommige groene groenten zijn redelijk goede bronnen van ijzer en calcium. Het is mogelijk dat je baby aanvankelijk geen zin heeft in groenten met een sterkere smaak, zoals broccoli, bloemkool en kool, maar dat kan later veranderen.

Eiwitrijke voeding
Meng avocado, tofu en/of gekookte groenten. Granen (bruine rijst, gebroken tarwe, haver, rogge en gerst) kunnen vermalen worden in een blender en gekookt worden tot ze zeer zacht zijn. Om het eiwit- en mineraalgehalte te verhogen kan je een beetje tahini of amandelpasta toevoegen aan granen, wortelen of zoete aardappelen.
Je kunt peulvruchten op het menu van je baby zetten, maar zorg ervoor dat alle bonen gekookt zijn tot ze zacht zijn en dat de velletjes verwijderd zijn. Een dunne groene bonensoep of erwtensoep is een goede manier om je baby aan het eiwit van peulvruchten te laten wennen. Goed gekookte en gepureerde erwten, linzen of bonen met toegevoegde olijf-, zonnebloem- of walnootolie of tahini zijn goede opties (met een voorkeur voor oliën van eerste koude persing, die je het best toevoegt nadat het voedsel gekookt werd). Hummus, gemaakt van kikkererwten (wel de velletjes verwijderen na het koken) en tahini zijn smaakvolle eiwit- en calciumrijke voedselbronnen die de inname van voedingsstoffen verhogen. Controleer de stoelgang van de baby om te zien of de bonen goed verteerd worden. Als de stoelgang zurig ruikt, als de billetjes rood zijn of uitslag vertonen, of als je stukken boon kunt zien, wacht dan even alvorens verder te gaan met peulvruchten.
De beste manier om soja-eiwit te geven is in de vorm van tofu of (soja)yoghurt (zonder suiker), die gemakkelijker verteerbaar zijn. Vermijd op dit moment nog andere vormen, zoals sojamelk, TVP (Textured Vegetable Protein), sojabonen, enz. Een andere zeer goede optie is avocado, die rijk is aan riboflavine (vit. B2), essentiële vetzuren, kalium en koper.

Vingervoeding
Voeg vingervoeding en een paar gepureerde ingrediënten toe vóór de leeftijd van negen maanden, aangezien dit een kritieke leeftijd is voor de ontwikkeling van voorkeuren voor een specifieke textuur. Goede opties zijn granensnacks (voor baby's), crackers, rijstwafels, kleine stukjes fruit en groenten zoals avocado, banaan, meloen, perzik, zoete aardappel, gekookte wortelen, enz.

10-14 maanden
Vanaf deze leeftijd zal je baby in staat zijn om voedsel in grotere hapjes te eten, zelfs van de familietafel, liefst zonder toegevoegd zout. Je kunt stoofpotjes maken, veggie soepen, enz.
Probeer je kind op deze leeftijd ook rauwe groenten te doen waarderen, zoals wortelen en bieten. Rasp ze fijn, of doe er een beetje tahini, amandel- of hazelnootpasta op om ze aantrekkelijker te maken.
Op deze leeftijd zou je kind zo ongeveer moeten eten wat je zelf eet (hoewel je het voedsel indien nodig kunt fijnstampen). Goede eetgewoonten beginnen nu en wat je op dit moment aanbiedt, beïnvloedt de toekomstige smaak van je kind. Zorg voor veel variatie, maar dwing je kind niet om iets te eten wat hij of zij niet lust.

Zorg voor voldoende ijzer
Het blijkt dat, zolang de voeding van de moeder zelf voorziet in alle noodzakelijke nutriënten, gezonde baby's, voldoende ijzer opnemen via borstvoeding tot de leeftijd van 9 à 12 maanden. Voor de zekerheid raden dokters aan om ijzersupplementen te geven vanaf 4 à 6 maand. IJzer in zuigelingenvoeding wordt nooit zo goed opgenomen als het ijzer in moedermelk. Als je je baby koemelk geeft, zal de behoefte aan ijzer groter zijn.

Zink
De beste zinkbronnen voor het eerste levensjaar zijn moedermelk, zuigelingenvoeding, peulvruchten en volle granen. Ook notenpasta's (amandel, hazelnoot, pinda, cashew ...) zijn goede bronnen en kunnen bijvoorbeeld aan groentepapjes toegevoegd worden.

Vitamine B12
Hoewel problemen met vitamine B12 zeldzaam zijn en duizenden kinderen succesvol werden grootgebracht met vegetarische of veganistische voeding, is het toch heel belangrijk dat veganistische vrouwen ervoor zorgen dat ze tijdens zwangerschap en lactatie een goede B12-bron in hun voeding opnemen, zoals verrijkte ontbijtgranen, vleesvervangers, of een supplement. Als de voeding van de moeder geen betrouwbare B12-bronnen bevat, kies je best voor commerciële zuigelingenvoeding. In andere gevallen moeten zogende kinderen dagelijks supplementen krijgen van 0.4 à 0.5 microgram vitamine B12.

Essentiële vetzuren
Omega-3-vetzuren (in het bijzonder DHA of docosahexaeenzuur) zijn essentieel voor de normale hersenontwikkeling van baby's en vormen een structurele component van onder andere onze grijze hersenmassa en het netvlies. Zolang we genoeg alfa-linoleenzuur (een essentieel omega-3-vetzuur) opnemen zal ons lichaam al de noodzakelijke DHA aanmaken. Baby's krijgen DHA via de moedermelk. Zuigelingenvoeding bevat doorgaans niet de aangewezen hoeveelheid omega-3- vetzuren.
Het hoge gehalte aan linolzuur (omega-6-vetzuur) in verhouding tot alfa-linoleenzuur (omega-3-vetzuur) in de voeding van de meeste mensen (inclusief veganisten) kan de conversie van alfa-linoleenzuur naar DHA met 50% verminderen. Ideaal is om je inname van omega-6-vetzuren drastisch te verminderen en die van omega-3-vetzuren te vermeerderen. De beste bron van alfa-linoleenzuur is lijnzaadolie (57% omega-3- en 17% omega-6- vetzuren). Andere omega-3-rijke plantaardige bronnen, hoewel veel minder geconcentreerd, zijn vele noten en zaden, groene bladeren van planten, fytoplankton en algen en sommige peulvruchten en oliën (walnoot- en soja-olie). Het is aan te raden dat een lacterende moeder dagelijks 1 theelepeltje lijnzaadolie of ¼ kop walnoten of notenpasta (amandelen of hazelnoten) eet. Het alternatief is dat dagelijks ½ theelepel lijnzaadolie aan de zuigelingenvoeding wordt toegevoegd.
Mensen die vis eten bekomen hun DHA uit deze bron. Als je je DHA direct uit je voeding wil halen (i.t.t. onrechtstreeks via omgezet alfa-linoleenzuur), dan kan dit via de oorspronkelijke bron van DHA, namelijk microalgen (waar ook vissen ze oorspronkelijk halen). Een richtlijn voor de inname van DHA tijdens de zwangerschap en lactatie is 200 à 300 mg.

Vitamine D
Om de nodige vitamine D op te nemen, dien je ervoor te zorgen dat je kind wekelijks tenminste een aantal uur wordt blootgesteld aan (indirect) zonlicht. Kinderen met een donkere huid hebben meer tijd nodig. Als de blootstelling aan zonlicht beperkt is, moeten kinderen die enkel borstvoeding krijgen additionele vitamine D krijgen via commerciële zuigelingenvoeding of een vitamine D-supplement van 5 µg (200 IE) per dag. Vitamine D-tekorten kunnen leiden tot de zogenaamde Engelse ziekte of rachitis (groeistoornissen, skeletafwijkingen, het gemakkelijk ontstaan van fracturen en algehele zwakte). Moedermelk bevat weinig vitamine D. De meeste zuigelingenvoeding vandaag bevat vitamine D die afkomstig is van lanoline (wolvet afkomstig van schaapswol).
Let altijd op bij het supplementeren van vitamine D. Te veel vitamine D leidt tot botafbraak en tot calciumafzetting in onder meer gewrichten, de longhaarvaatjes en nieren. Vooral schade aan de nieren kan zeer ernstig zijn. Zonlicht, indien voldoende beschikbaar, blijft de veiligste bron van vitamine D.

Algemene tips voor een gezonde baby

  • Veganistische kinderen moeten na de borstvoeding speciale sojamelk 'groeimelk' verrijkt met calcium, vitamine B12 en vitamine D krijgen
  • Baby's tussen zes en twaalf maanden hebben tussen 700 en 1000 calorieën per dag nodig en bijgevolg zeer geconcentreerde energiebronnen. Ze kunnen nog geen grote porties eten en hebben nood aan kleine maar veelvuldige maaltijden. Voorzichtig gebruik van vetten in de vorm van avocado's, noten, notenpasta's, zaden en zadenpasta's, olijf- en walnootolie en gedroogde vruchten, vormt een geconcentreerde bron van calorieën, die vele baby's nodig hebben. Vermijd over het algemeen voeding die te omvangrijk, waterig of vezelrijk is, aangezien die het aantal nutriënten en calorieën dat de baby kan opnemen, kan beperken.
  • Geef de voorkeur aan rauwe en vers gekookte voeding.
  • Geef voeding zonder toegevoegde suiker (of andere zoetstoffen) of zout. De nieren van de baby kunnen te veel zout en suikerrijk voedsel en dranken niet aan. Gewenning aan zoet voedsel kan later ook tot problemen als zwaarlijvigheid leiden en bovendien zullen kinderen die kunstmatige zoetigheid gewoon zijn, minder aangetrokken zijn tot fruit, dat toch een essentiële rol speelt in hun voeding.
  • Vermijd pindanoten, aardbeien en ander voedsel waarvan bekend is dat het allergieën veroorzaakt.

Heb je nog vragen over gezonde veggie voeding bij baby's? Contacteer onze diëtiste Evelyne Mertens via dietiste@evavzw.be.